|
Welkom
Foto's
Leiderschap
Gezondheid
Vrijplaats
Artikelen Margot M. Schlösser Contact |
|
Het Evenwichtsdenken |
|
Het Evenwichtsdenken Bewustwording vormt de hoeksteen van alles wat ik doe en wordt gedragen door mijn filosofie op het leven: ‘het Evenwichtsdenken’. Dit is een visie op het leven die ik in de loop der jaren heb ontwikkeld en uitgewerkt. Vanuit het Evenwichtsdenken begeleid ik mensen bij gewenste en noodzakelijke verandering. Mijn filosofie Ik ga uit van de noodzaak van een basisbalans. Wat ik dan het Evenwichtsdenken noem. In wezen is het een gedachtegoed welke zijn oorsprong duizenden jaren terug vindt. De Grieken spraken 2500 jaar geleden al over een gezonde geest in een gezond lichaam. Het Evenwichtsdenken borduurt voort op deze oude kennis en geeft inzicht in het verband tussen geest en lichaam en hoe zich dit vertaalt naar mens en organisatie. Het Evenwichtsdenken gaat ervan uit dat de mens drie vitale, elkaar beïnvloedende vermogens heeft: zijn rationele, zijn emotionele en zijn fysieke vermogens. Deze drie vermogens zijn gelijkwaardig aan elkaar en tegelijkertijd onlosmakelijk met elkaar verbonden. Tezamen vormen zij een drie-eenheid die ik weergeef in de Evenwichtsdriehoek. De inzet is dat een mens de noodzakelijke balans tussen deze drie vitale vermogens in zichzelf leert waarnemen, herijken, herstellen en verder weet te ontwikkelen. Hoe is het nu? In de hedendaagse maatschappij ligt het accent van ons functioneren sterk op de rationele en fysieke vermogens. Oftewel: wij mensen zijn bovenal gericht op denken, analyseren en doen. De emotionele component nemen we lang niet altijd serieus. Veelal negeren we onze gevoelens en maken we ze niet kenbaar aan anderen. Of ernstiger: ‘we maken keuzes en nemen besluiten die in tegenspraak zijn met onze gevoelens’. Bovendien stappen we met de regelmaat van de klok ook over andermans gevoelens heen. Het feit dat veel mensen zo onachtzaam met hun eigen gevoelens en die van anderen omspringen, veroorzaakt veel onbalans en disfunctioneren. De meer dan één miljoen WAO’ers, het veelvuldig uitlopen van projecten en het feit dat budgetten voortdurend worden overschreden zijn daar vermoedelijk consequenties van. Onderhuids Hoe komt dit? Puur rationeel gedrag bestaat natuurlijk niet. Aan alles wat wij mensen doen, liggen gevoelens ten grondslag: grote, kleine, plezierige en onplezierige. Mensen nemen grote gevoelens alleen eerder serieus dan kleine. Aan grote gevoelens gaan echter vaak een opeenstapeling van kleine gevoelens vooraf. Kleine gevoelens die al lang onderhuids bestaan, maar onopgemerkt blijven tot ze cumuleren en in de weg gaan zitten. Om, conform de wensen van deze tijd, effectiever en gelukkiger te leven is het wezenlijk om vroegtijdig te luisteren naar wat onze kleine gevoelens ons proberen duidelijk te maken. Wat gedrag bepaalt? Grofgezegd bepalen in de basis angst en liefde onze emoties. Deze uiten zich onder meer in gevoelens van boosheid, verdriet, jaloezie en bezorgdheid maar ook in behoeften en verlangens. Angst en liefde vormen samen de basisdrijfveren van al ons gedrag. Op grond daarvan kent dit gedrag slechts drie primaire reacties, namelijk: ‘vechten, vluchten of aanpassen’. Zolang we ons niet bewust zijn van dit uitwisselingsprogramma tussen gevoel en gedrag overkomt het leven ons als het ware en wordt onze ontwikkeling geremd. Totdat we ervoor kiezen om bewust de regisseur van ons eigen leven te worden. Het meest voorkomende gedragspatroon is het zich aanpassen. De mens past zich aan de omgeving aan waartoe hij wil behoren. Onaangepast gedrag betekent ten slotte het risico nemen om afgewezen te worden; in welke vorm dan ook. Afgewezen worden voelt bedreigend en daardoor onveilig. Hoe onveiliger en hoe bedreigder een mens zich voelt, des te meer veiligheidsmechanismen hij geneigd is in te bouwen. Afhankelijk van de aard van het beestje reageert de mens vechtend, vluchtend of aanpassend. In letterlijke zin kan dit leiden tot veel sloten op ramen en deuren of tot het inbouwen van veel financiële zekerheid en het streven naar status. Maar ook tot niet je nek uitsteken tijdens vergaderingen, de baas willen zijn of telkens wisselen van werkgever. Met andere woorden, veel mensen zijn in de veronderstelling dat het inbouwen van veiligheidsmechanismen, ofwel georganiseerde veiligheid, dreiging wegneemt en gelukkig maakt. Het begin van verandering Om te beginnen is het goed om te weten dat veiligheidsmechanismen ons in onze kindertijd hebben beschermd tegen situaties en gevoelens die wij toen niet aankonden. En hoewel we inmiddels volwassen zijn en veel meer situaties wel aankunnen, beschermen deze veiligheidsmechanismen ons nog steeds tegen vergelijkbare angstgevoelens. Maar wanneer we onze oude angstgevoelens niet onder ogen zien, schieten we nog steeds, net als toen we kind waren, reflexmatig in vecht-, vlucht- of aanpassingsgedrag. Zo verminderen onze oude veiligheidsmechanismen ongemerkt onze effectiviteit. Alleen maar omdat we eigenlijk niet de keuze maken om ons bewust af te stemmen op feitelijk nieuwe situaties in ons leven. Individuele verandering begint wat mij betreft dan ook bij het onder de loep nemen van oude veiligheidsmechanismen en de (dis)relevantie ervan in het leven van vandaag de dag. Van daaruit kan een begin worden gemaakt met het afbouwen van ineffectieve gevoels- en gedragsmechanismen. Gaandeweg ontstaat dan ruimte voor écht zelfvertrouwen en kan de persoonlijke authenticiteit meer en meer voor het voetlicht komen. Door werkelijk zichzelf te durven zijn en te leven. Door te staan voor wat je als individu belangrijk vindt, wordt een mens invloedrijker en krijgt hij meer zaken voor elkaar. Bovendien versterkt hij op die manier zijn veerkracht, zijn onafhankelijkheid en zijn creativiteit. Binnen organisaties leidt dit onherroepelijk tot meer veranderingsvermogen en uiteindelijk tot daadwerkelijke vernieuwing. Wat is er nodig? Om te veranderen is bewustzijn nodig. In eerste instantie op emotioneel en fysiek niveau. Dat wil zeggen, zowel de kleine als de grote gevoelens waarnemen en serieus nemen. Onze gevoelens manifesteren zich door prikkels via het lichaam af te geven. Het is derhalve van belang om met behulp van lichaamsbewustzijn de eigen gevoelens waar te nemen en te herkennen. Ze vervolgens kenbaar te maken aan onszelf en anderen, en ze openlijk te betrekken bij al ons doen en laten. Van daaruit kan de mens in iedere situatie en in een steeds vroeger stadium, bepalen wat hij écht wel of niet wil. Zo ontstaat ruimte voor echte visie op de toekomst en hoe zaken beter kunnen. Dan de volgende stap: namelijk de keuze voor hoe ik als mens of wij als team een doel gaan bereiken, wat daarvoor nodig is en op welke manier iets aangepakt moet worden. Zo wordt de ratio erbij betrokken. Op organisatieniveau spreken we dan van doelen vaststellen, strategieën bedenken, processen in banen leiden en structuren opzetten; in die volgorde. En dan nog het doen Helaas blijven mooie ideeën en besluiten nogal eens hangen in goede intenties. Daarom moeten we niet alleen naar onze gevoelens luisteren en logisch nadenken, maar ook in actie komen om onze voornemens te realiseren. Actiegerichtheid, daadkracht en handelen staan voor het fysieke element in de Evenwichtsdriehoek. Het lichaam als signaalfunctie Het fysieke element vertegenwoordigt bovendien het lichaam zelf. Het lichaam functioneert namelijk als de thermometer van het welbevinden. Wanneer mens of organisatie uit balans zijn, heeft dit altijd ergens nadelige consequenties. Bij de mens maakt het zich in het eigen lichaam kenbaar. In ons lichaam kunnen we waarnemen hoe we ons voelen. Prettige gevoelens geven ontspanning. Onprettige gevoelens geven spanning Als we onprettige gevoelens te lang ontkennen kan dat de meest uiteenlopende fysieke klachten tot gevolg hebben. Hoofdpijntjes, verkoudheden, vermoeidheid, schouder- en nekklachten zijn een aantal van de eerste kleine signalen dat de mens bezig is uit balans te raken. Als we deze signalen negeren worden de lichamelijke klachten steeds sterker. Met alle gevolgen van dien. Bij organisaties manifesteert de onbalans zich onder andere in budgetoverschrijdingen, het uitlopen van projecten, toename van klachten, stijgend ziekteverzuim en een groter verloop. Conclusie Om écht vernieuwend te zijn en daadwerkelijke veranderingen op gang te brengen en te houden is het van belang dat mensen en organisaties actief en bewust werken aan een passend evenwicht in zichzelf. Het juiste evenwicht is een kwestie van telkens weer ijken en herijken, op alle niveaus; emotioneel, rationeel en fysiek. Waarmee ik de verantwoordelijkheid ter hand neem meer en meer gezonder, veerkrachtiger, sterker, succesvoller en niet te vergeten gelukkiger te zijn; ten bate van mijzelf en de wereld om mij heen.
Polariteiten, paradoxen en puzzels |
|
|